عباس کیارستمی؛ چگونه یک زبان سینمایی جهانی ساخت؟

عباس کیارستمی یکی از مهم‌ترین چهره‌های سینمای ایران است؛ فیلمسازی که با کمینه‌گرایی، سکوت، جاده، کودک، ماشین و پایان‌های باز، زبانی ساخت که در جهان قابل تشخیص شد.

برای زمینه تاریخی بیشتر، مقاله موج نوی سینمای ایران را بخوانید.

عباس کیارستمی و سادگی طراحی‌شده

فیلم‌های کیارستمی ساده به نظر می‌رسند، اما این سادگی نتیجه حذف آگاهانه است. او اطلاعات اضافی را کنار می‌زند تا مخاطب خودش میان جزئیات ارتباط بسازد.

قاب‌بندی و فضای واقعی

نماهای دور، جاده‌ها، روستاها و طبیعت در آثار او فقط پس‌زمینه نیستند. شخصیت بخشی از محیط می‌شود و مخاطب مجبور است قاب را فعالانه تماشا کند.

مرز مستند و داستان

در کلوزآپ، واقعیت و بازسازی در هم می‌آمیزند. آدم‌های واقعی نقش خودشان را بازی می‌کنند و فیلم از مخاطب می‌پرسد واقعیت سینمایی دقیقاً کجاست.

نابازیگر و رفتار طبیعی

استفاده از نابازیگر در بسیاری از آثار کیارستمی فقط تصمیم اقتصادی نبود. لحن و رفتار طبیعی افراد واقعی به فیلم کیفیتی می‌داد که با بازی کلاسیک متفاوت بود.

صدا و خارج قاب

صدای خارج قاب در سینمای او جهان فیلم را بزرگ‌تر می‌کند. همه چیز لازم نیست دیده شود؛ گاهی شنیدن یک صدا کافی است تا مخاطب بخشی از فضا را در ذهن خود بسازد.

ریتم مشاهده

برخی آثار کیارستمی را کند می‌دانند، اما بهتر است از «ریتم مشاهده» حرف بزنیم. فیلم به مخاطب فرصت می‌دهد جزئیات را ببیند و در تصمیم‌های شخصیت تأمل کند.

نخل طلای کن

طعم گیلاس در سال ۱۹۹۷ نخل طلای جشنواره کن را دریافت کرد. اطلاعات رسمی این دوره در وب‌سایت جشنواره کن در دسترس است.

فیلمساز امروز چه می‌آموزد؟

• قبل از افزودن، حذف کن.
• لوکیشن را بخشی از داستان بدان.
• به سکوت اعتماد کن.
• همه پاسخ‌ها را توضیح نده.
• محدودیت تولید را به تصمیم زیبایی‌شناختی تبدیل کن.

جمع‌بندی

درس بزرگ کیارستمی این است که برای ساخت جهانی بزرگ، همیشه به تولید بزرگ نیاز نداریم. یک قاب دقیق، یک شخصیت باورپذیر و یک پرسش درست می‌تواند از ده‌ها عنصر اضافی مؤثرتر باشد.