نقد فیلم بعضی‌ها داغشو دوست دارن؛ وقتی نقش، قواعد را آشکار می‌کند

نقد فیلم بعضی‌ها داغشو دوست دارن

بعضی‌ها داغشو دوست دارن دو نوازنده فراری را در پوشش زنانه وارد یک گروه موسیقی می‌کند. پنهان‌شدن برای بقا، به تجربه تازه‌ای از رفتار اجتماعی تبدیل می‌شود. وایلدر از نقش‌بازی‌کردن، میل و پول کمدی می‌سازد، بی‌آنکه ریتم تعقیب را از دست بدهد.

مشخصات: Some Like It Hot | 1959 | کارگردان: بیلی وایلدر

وقتی نقش، قواعد را آشکار می‌کند

جک لمون و تونی کرتیس دو شیوه متفاوت از بازی‌کردن هویت را اجرا می‌کنند: یکی رفته‌رفته در موقعیت تازه راحت می‌شود، دیگری نقش را ابزار رسیدن به خواست خود می‌گیرد. مرلین مونرو در نقش شوگر، پشت ظاهر جذاب شخصیت، خستگی از انتخاب‌های ناموفق را نگه می‌دارد.

نقد فیلم بعضی‌ها داغشو دوست دارن؛ نقاط قوت و محل بحث

بخشی از شوخی‌ها به کلیشه‌های جنسیتی و فریب در رابطه تکیه دارد و امروز نیازمند فاصله انتقادی است. تجربه زنان گاهی میدان یادگیری مردان می‌شود. اما فیلم از مطمئن‌بودن نقش‌های اجتماعی هم خنده می‌گیرد؛ آدم‌ها بیشتر از آنچه ادعا می‌کنند، هویت خود را با موقعیت و خواست دیگران تنظیم می‌کنند.

هنگام تماشا به چه توجه کنیم؟

به تفاوت نقش‌هایی که برای فرار ساخته می‌شوند با نقش‌هایی که برای جلب عشق ساخته می‌شوند توجه کنید. سرعت دیالوگ‌ها و زمان‌بندی واکنش‌ها از علت‌های زنده‌ماندن کمدی‌اند.

تغییر ظاهر و محدود شدن قواعد اجتماعی

بعضی‌ها داغشو دوست دارن از تغییر ظاهر برای ایجاد موقعیت کمدی استفاده می‌کند، اما لباس فقط وسیله مخفی شدن نیست. جو و جری با ورود به گروه زنان، با قواعد و انتظاراتی روبه‌رو می‌شوند که پیش‌تر تجربه‌شان نکرده بودند. رفتار دیگران نسبت به آنان تغییر می‌کند، در حالی که نیازها و ترس‌های خودشان همچنان باقی است. فیلم از این فاصله، طنزی درباره نقش اجتماعی می‌سازد. آنچه طبیعی به نظر می‌رسد، گاهی به موقعیتی وابسته است که فرد در چشم دیگران دارد. تغییر موقعیت می‌تواند چیزهایی را آشکار کند که از جایگاه قبلی دیده نمی‌شدند.

این بازی روایی همیشه نگاه مترقی یا بی‌مسئله ندارد. بخشی از خنده از قراردادهای زمان خود و تفاوت جنسیتی تغذیه می‌کند و می‌توان درباره محدودیت آن بحث کرد. در عین حال فیلم اجازه می‌دهد بعضی مرزهای ظاهراً قطعی ناپایدار شوند. شخصیت‌ها برای دوام آوردن باید نقش اجرا کنند و اجرای طولانی، رفتار و انتظار آنان را تغییر می‌دهد. کمدی از همین گیر افتادن میان نیاز عملی و خودتصویر می‌آید. کسی که تغییر ظاهر را راهی موقت دانسته، ناچار می‌شود با پیامدهایی روبه‌رو شود که به‌آسانی با درآوردن لباس پایان نمی‌یابند.

شوگر و میل به امنیت

شوگر در میان شوخی‌ها خواسته‌ای دارد که به وضعیت زندگی‌اش مربوط است. میل او به رابطه‌ای امن یا مردی با امکانات، فقط سطحی بودن شخصیت را نشان نمی‌دهد. تجربه شکست و بی‌ثباتی در انتظار او نقش دارد. فیلم به تماشاگر امکان می‌دهد حرف‌هایش را از زاویه‌ای فراتر از جذابیت ظاهری بشنود. او می‌خواهد از تکرار آسیبی مشخص دور شود، اما شناختن دیگری همچنان دشوار است. جو از همین خواسته برای ساختن تصویری مطلوب استفاده می‌کند. فاصله میان چیزی که شوگر می‌خواهد و اطلاعاتی که در اختیار دارد، بخش مهمی از کشمکش اخلاقی داستان است.

بازی مرلین مونرو، آسیب‌پذیری را در کنار جذابیت نگه می‌دارد. شخصیت فقط نقطه پایان میل مردان نیست؛ لحظه‌هایی از خستگی و امید دارد. با این حال روایت همیشه به زندگی مستقل او به اندازه بازی‌های هویتی دو مرد زمان نمی‌دهد. این نابرابری از محدودیت‌های اثر است. تحسین حضور مونرو نباید جای بررسی سهم شخصیت در تصمیم گرفتن را بگیرد. تماشاگر می‌تواند از کمدی لذت ببرد و همچنان بپرسد آیا فریب در رابطه به اندازه کافی با هزینه‌ای که برای فرد فریب‌خورده دارد سنجیده می‌شود یا نه.

زمان‌بندی و رابطه دو اجرای کمدی

تونی کرتیس و جک لمون دو ریتم متفاوت ایجاد می‌کنند. یکی بیشتر به کنترل ظاهر و ساختن نقش تکیه می‌کند و دیگری انرژی واکنشی و بدنی آشکارتری دارد. وایلدر از این تفاوت برای جلوگیری از تکراری شدن موقعیت استفاده می‌کند. یک خبر یا خطر مشترک، در دو بدن واکنشی یکسان نمی‌سازد. تماشاگر می‌تواند رفتار یکی را در کنار دیگری بخواند و از اختلافشان خنده بگیرد. کمدی به همین دلیل فقط محصول دیالوگ نیست؛ زمان رسیدن واکنش، فاصله و قطع شدن برنامه نیز اهمیت دارند.

پیوند داستان جنایی با کمدی عاشقانه، تهدیدی بیرونی را حفظ می‌کند و اجازه نمی‌دهد نقش بازی کردن بی‌خطر به نظر برسد. با این حال برخی بخش‌ها به قراردادهای اغراق‌آمیز متکی‌اند و واقع‌گرایی معیار اصلی‌شان نیست. در بازبینی، توجه به لحظه‌هایی مفید است که فرد برخلاف نقش اعلام‌شده رفتاری صادقانه‌تر نشان می‌دهد. فیلم از همین شکاف برای نزدیک شدن به شخصیت استفاده می‌کند. جمله پایانی مشهور را نیز بهتر است جدا از مسیر رابطه‌ها مصرف نکنیم. نیروی آن از جهانی می‌آید که در آن میل، ظاهر و انتظار اجتماعی بارها از هماهنگی کامل خارج شده‌اند.

ادامه مسیر تماشا

این نقد بخشی از انتخاب ۱۲۰ فیلم برتر تاریخ سینما است. برای مقایسه زبان سینمایی، نقد نقد و بررسی فیلم «آناتومی یک سقوط» (Anatomy of a Fall)؛ 2023 را نیز بخوانید.

منابع اطلاعات فیلم و تصویر: مشخصات و عوامل فیلم؛ معیار مقایسه تاریخی: نظرسنجی سایت‌اندساوند. تحلیل و ارزیابی این متن، دیدگاه تحریریه این مجموعه است و از رتبه یا امتیاز مخاطبان نقل نشده است.

پوستر برای شناسایی اثر استفاده شده است؛ حقوق تصویر متعلق به صاحبان فیلم است. نام مأخذ تصویر در متن جایگزین آمده است.